Atf-ı Beyân
Tanım
Bir şeyin mânâsını beyân etmek ve kuvvetlendirmek için bir kelime veyâ cümlenin başka bir kelime veya cümleye bağlanması. En’âm sûresinde meâl-i şerîfi,
‘İbrâhîm aleyhisselâm, babası Âzer’e dediği zaman...’ olan 74. âyet-i kerîmesinde Âzer kelimesi, ‘baba’ kelimesinin atf-ı beyânıdır. Bir kimsenin iki ismi olup, bu iki isim birlikte söylendiği vakit, birinin meşhur olmadığı, ikincisinin meşhur olduğu anlaşılır. Meşhur olmayan birincisindeki kapalılığı açıklamak için, ikincisi zikr edilir. Bu ikincisi atf-ı beyândır. İbrahim aleyhisselâm iki kimseye baba demektedir. Birisi kendi babası; diğeri baba dediği başkasıdır. Îcâz, belâgat ve fesâhat kâidelerine göre, âyet-i kerîmenin mânâsı ‘İbrâhîm aleyhisselâm, Âzer olan babasına dediği zaman’ demektir. Böyle olmasaydı, Kur’ân-ı kerîmde, ‘Babası Âzere dediği zaman’ demeyip, ‘Âzere dediği zaman’ veya ‘Babasına dediği zaman’ demek yetişirdi. Âzer, kendi babası olsaydı, ‘babası’ kelimesi fazla olurdu.
(Beydâvî)