Hâzır Ve Nâzır

Bulunan ve gören.

Allahü teâlâ, her zamanda ve her yerde hâzır ve nâzırdır derler. Hâlbuki Allahü teâlâ zamanlı ve mekânlı değildir. O hâlde bu söz görünüşü üzere kalmaz, mecaz olur. Yani zamansız ve mekânsız, hiçbir yerde olmayarak hâzırdır ve nâzırdır, demektir. Allahü teâlâ ezelî ve ebedî hâzır ve nâzırdır. Allahü teâlâdan başkasının, meselâ meleklerin, peygamberlerin aleyhimüsselâm ve evliyânın ve sâlih mü’minlerin ruhlarının hâzır ve nâzır olmaları, Hızır aleyhisselâmın sıkıntıda olanların yardımına koşması ise zamanlı ve mekânlıdır. Ezelî ve ebedî değildir. Devamlı da değildir. Hâzır olmalarından önce yok idiler. Bir zaman sonra da oradan tekrar yok olurlar. Bu cihetten Allahü teâlânın hâzır olması ile ruhların hâzır olması arasında çok fark vardır.

(Abdülhakîm Arvâsî)