Rübûbiyyet (rubûbiyyet)
Tanım
Rablik, efendilik; ilâhlık, ma‘bûdluk, her dilediğini yapma büyüklüğü.
İmâm-ı A‘zam, İmâm-ı Ca‘fer-i Sâdık’tan sual edip; “Yâ İbn-i Resûlillah! Allahü teâlâ, insanların istekli işlerini, onların arzularına bırakmış mıdır?” dedikte, cevabında; “Allahü teâlâ, rubûbiyyetini kullara bırakmaktan münezzehtir” buyurdu. Yine sual edip; “Onlara cebreder mi” dedikte, cevabında; “Cebr yoktur. Yaratmağı kullara bırakmak da yoktur. İkisi arası olagelmektedir” buyurdu.
(Mektûbât-ı Ma‘sûmiyye)
Allahü teâlânın varlığından inen mertebelerin herbirinin ismi ve vazifeleri vardır. Varlığı lâzım olan zât ve hiçbir şeye muhtaç olmayan zât, yalnız cem‘ ve ulûhiyyet mertebesidir. Var ve yok olabilen zât ve muhtaç olan zât, fark ve mahlûk mertebesidir. Birinci mertebe rübûbiyyet ve hâlıkıyyet mertebesidir. İkinci mertebe, ubûdiyyet ve mahlûkıyyet mertebesidir.
(Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî)