Aklî Delil

Akla dayanan, akılla alâkalı delil. Delil-i aklî. Bir şeyi bilmeye, anlamaya ve ispatlamaya yarayan deliller ikidir: Aklî ve naklî deliller. Naklî (sem‘î) delil vahye dayanır. Aklî delil ise mukaddimeleri (önermeleri) akla dayanan delildir. Allah’ın birliğine naklî delil, Kur’ân-ı kerîmde çok yerde geçen “lâ ilahe illallah” kavlidir. Bu husus aklî delille de sâbittir. Çünki birden fazla olsa, bunlardan ikisi birbirine muhtaç olsa, noksanlık olur, ilah olamaz. Biri diğerine muhtaç olmasa, ikincisi abes olur. Vasiyetin naklî delili, müteaddit Kur’ân-ı kerîm âyetleridir (Bakara sûresi: 180-182, 240; Nisâ sûresi: 12; Mâide sûresi: 106; Ahzâb sûresi: 6 gibi). İnsanların ölürken dünyadaki hayırlı amellerini arttırmalarına imkân vermekteki maslahat ise aklî delilidir.