Fudûl

İhtiyaçtan fazla şeyler. Fadl’ın çokluk hâli.

İnsanın kullandığı şeyler beşe ayrılır. Bunlar zaruret, ihtiyaç, menfaat, zînet ve fudûldür. Kullanılmadığı zaman helâke sebeb olan yasak şeyi kullanmak zaruret olur. Aç kalanın ölmeyecek kadar leş yemesi, abdest alırken elbiseye su sıçraması, hayvan idrar yaparken, üstündekinin elbisesine sıçraması zarurettir. Kullanılmaması sıkıntıya, meşakkate sebeb olursa, ihtiyaç denir. Fâidesi, menfaati olmayıp, yalnız gösteriş için kullanılan şeye, zînet denir. İhtiyaç olunca, orucu bozmak câiz olur. Buğday ekmeği, koyun eti, yağlı yemek, menfaattir. Tatlı yemek, zînettir. Mübahları kullanmakta taşkınlık, fudûldur.

(Uyûnü’l-Besâir)

Mübahların fazlası, haramlara yakındır. Şeytânın aldatması ile biraz daha aşırı gidilirse, harama düşülür. Bunun için mübahları, zaruret olduğu kadar yapmak lâzımdır. Böyle yapınca, ayak kayarsa, fudûle düşülür. Eğer, fudûl işlerken ayak kayıp, dışarı taşılırsa, harama düşülür.

(Mektûbât-ı İmâm-ı Rabbânî)