Ulü’l-azm (ülü’l-azm)

“Azm (karar ve sabır) sahipleri” mânâsına kararlılık ve sabır vasıfları ile üstünlük taşıyan müstakil şeriat sahibi peygamberlere verilen sıfat.

Peygamberlerden ülü’l-azm olanların sabrettikleri gibi sen de sabret. Onlara azap verilmesi için duâ etmekte acele etme.

(Ahkâf sûresi: 35)

Ulü’l-azm peygamberlerin hangileri olduğu hakkında çeşitli rivâyetler vardır. İmâm Mücahid: “Nuh, İbrâhim, Mûsâ, Îsâ ve Muhammed aleyhimüsselamdır”; Ebû’l-Aliye: “Nuh, Hud, İbrâhim ve Muhammed aleyhisselâmdır”; Süddî: “İbrâhim, Mûsâ, Dâvûd, Süleyman, Îsâ ve Muhammed aleyhisselâmdır”; bir kavle göre: “Nuh, Hud, Sâlih, Şuayb, Lut ve Mûsâ aleyhisselâmdır.” Bunlar A‘râf ve Şu‘arâ sûrelerinde muayyen bir sıra hâlinde sözü edilen peygamberlerdir.”; Mukâtil: “Kavminin eziyetlerine uzun zaman sabreden Nuh, ateşe sabreden İbrâhim; boğazlanmaya sabreden İsmail (veya İshak); çocuğunun kaybolmasına, gözlerinin gitmesine sabreden Yakub; kuyuya ve zindana sabreden Yûsuf; hastalığa sabreden Eyyub’dur.”; İbn Güreye: “İsmail, Yakub ve Eyyub aleyhimesselâmdır.”; Şa‘bî, Kelbî ve Mücâhid: “Cihad ile emrolunan peygamberlerdir.”; bir kavle göre En‘âm Sûresi’nin 83. âyetinden itibaren sözü edilen 18 seçkin peygamberdir

(İbrâhim, İshak, Yakub, Nuh, Dâvûd, Süleyman, Eyyub, Yûsuf, Mûsâ, Harun, Zekeriya, Yahya, Îsâ, İlyas, İsmail, Elyesa, Yunus ve Lut)

; İbn Abbas: “Bütün Resûllerdir.”; bir kavle göre: “İsrailoğullarına gönderilip, karşı çıktıkları 12 peygamberdir”; Hasen: “İbrâhim, Mûsâ, Dâvûd ve Îsâ aleyhimüsselâmdır.”

(Kurtubî)

Ulü’l-azm peygamberin kim olduğu hakkında başlıca iki kavl vardır. Birincisine göre bundan bazı peygamberler kasdedilir. İkinci görüşe göre bütün peygamberler ulü’l-azmdır.

(Mefâtihü’l-Gayb)

Muhammed, İbrâhîm, Mûsâ, Îsâ, Âdem ve Nûh aleyhimüsselâm diğer peygamberlerden daha üstündür. Bunlara ulü’l-azm denir.

(Ma‘lûmât-i Nâfi‘a)