Dirâyet Tefsîri

Resûlullah aleyhisselâmdan gelen rivâyetler esas alınarak, Kur’ân-ı kerîmin lisan bilgilerine ve zamanın fen bilgilerine, aklî ilimlere göre yapılan izahı. Ma‘kul tefsir. Re’y tefsiri. Te’vîl. Zıddı rivâyet tefsiri’dir. Gramer bakımından Zeccâc, fıkıh bakımından Cessâs, fıkıh, kelâm, edebiyat ve fen bilgileri bakımından Fahrü’r-Râzî, tasavvuf bakımından Kuşeyrî tefsirleri dirâyet tefsirlerine birer misaldir.

Dirâyet tefsirlerinin doğruluğu, nakle uygunluğu ile anlaşılır. Tefsir âlimleri, nakle uygun te’vîlleri de tefsir olarak kabul etmişlerdir. Nakle uymayan Dirâyet tefsirleri, tefsir değil, yazanın şahsî düşüncesi olur. Nitekim hadîs-i şerîfte; “Kur’ân’ı kendi görüşü ile açıklayan hatâ etmiştir” buyruldu. Bunun içindir ki, Kur’ân-ı kerîmde mânâsı açık olmayan âyet-i kerîmelerden yalnız akla güvenip, yanlış te’vîller yapılarak yanlış mânâlar çıkarılması netîcesinde yetmiş iki dalâlet (bozuk) fırka ortaya çıktı.

(Seâdet-i Ebediyye)